Vanouds was het bezit van een omgracht huis voorwaarde om toegelaten te worden tot de Ridderschap. Veel kastelen, havezaten en landhuizen zijn daarom te vinden in beekdalen of aan de rand ervan. De Berkel is hier een voorbeeld van en was een belangrijke vestigingsplaats. Eerst bouwde men er woontorens of verdedigbare huizen; later werden die verbouwd tot statige landhuizen met fraaie tuinen en parken.
De kastelen en landhuizen in de gemeente Lochem zijn niet te bezichtigen (uitgezonderd Huis Verwolde) echter, de landgoederen zijn vrij toegankelijk.
Voorbeelden van deze huizen in Lochem zijn: Huize de Boekhorst, hier heeft o.a. dr. W.C.H. Staring gewoond en Huize de Heest. De eigenaar van Huize de Heest schonk in 1952 een zeshoekige bank aan de Zwiepse gemeenschap, deze is geplaatst op de splitsing in Zwiep.
Het vroegere kasteel Dorth in Kring van Dorth (12^e eeuw) is in de 18^e en 19^e eeuw in verval geraakt en praktisch geheel afgebroken. Het huidige huis is gebouwd in 1928.
In Laren aan de Rossweg vind je Huize ’t Ross, het huis is lange tijd in bezit geweest van de Ridders van Rappard, een zeer belangrijke familie met belangrijke functies.
Aan de Ooldselaan in Laren staat Havezathe Oolde, gebouwd in 1663. Rond 1771 werd het huis gemoderniseerd en kreeg het een nieuwe ingangspartij.
Tot slot staat in Eefde Huize Den Dam (14e eeuw) en in Almen Huize Ehze (1981).